Feeds:
પોસ્ટો
ટિપ્પણીઓ

Archive for the ‘અંતીમ ક્રીયાવીધી (ફ્યુનરલ સર્વીસ)’ Category

અંતીમ ક્રીયાવીધી-Funeral service- પુસ્તકાકારે ડાઉનોડ કરવા માટે નીચે લીન્ક આપવામાં આવી છે. 

 

Funeral- Antimkriya

Advertisements

Read Full Post »

અસ્થી વીસર્જન
સામગ્રી-કંકુ, ચોખા, જવ, ફુલ, બે સોપારી.
ॐ आ त्वा मनसाऽनार्तेन वाचा ब्रह्मणा त्रय्या विद्यया,
पृथिव्या मक्षिकायामया गं रसेन निवपाम्यसौ.

આ અસ્થીઓને કળશમાં અથવા પીળા વસ્ત્રમાં નીચે દર્ભ મુકીને રાખવાં.

-કંકુનો ચાંલ્લો કરી એક સોપારી સામે મુકવી.
– જવ, ચોખા, ફુલ હાથમાં લેવાં.
યમનું આહ્વાન…
ॐ यमग्ने कव्यवाहन त्वं चिन्मन्यसे रयिम्,
तन्नो गीर्भिः श्रवाय्यं देवत्रा पनया युजम्.
ॐ यमाय नमः यममाह्वायामि स्थापयामि ध्यायामि.
—જવ, ચોખા, ફુલ ચડાવી દેવાં. બીજી સોપારી લઈ ચાંલ્લો કરી સામે મુકવી.

પીતૃનું આહ્વાન
ॐ ईदं पितृभ्यो नमः अस्त्वद्ययेपूर्वासोऽय उपरासऽईयु,
ये पार्थिव रजस्या निषत्ताये वा नून गं सुवृजनासु विक्षु.
ॐ पितृभ्यो नमः पितृन् आह्वायामि स्थापयामि ध्यायामि.

અંજલીમાં અસ્થી લઈ જવ, ચોખા અને ફુલ સાથે નીચેનો મંત્ર બોલી વીસર્જીત કરવાં.
ॐ अस्थि कृत्वा समिधं तदृष्टापो,
असाध्यन् शरीरं ब्रह्मप्राविशत्.
ॐ सूर्यं चक्षूर्गच्छतु वातमात्मा
द्यां च गच्छ पृथिवीं च धर्मणा
अपो वा गच्छ यदि तत्र ते
हितमोषधीषु प्रतितिष्ठा शरीरैः.

—બે હાથ જોડી પ્રાર્થના કરવી.
ॐ ये चित्पूर्व ऋतसाता ऋतजाता ऋतावृद्यः,
ऋषीन्तपस्वतो येन तपोजामपि गच्छतात्.
ॐ आयुर्विश्वायुः परिपातुत्वा पूषा त्वा पातु प्रयथे रस्तात्,
यत्रासते सुकृतो यत्र तऽईयुः तत्र त्वा देवः सविता दधातु.
ॐ शांतिः शांतिः शांतिः.

Read Full Post »

અંત્યેષ્ટી પ્રાર્થના

ॐ सूर्यं चक्षूर्गच्छतु वातमात्मा
द्यां च गच्छ पृथिवीं च धर्मणा,
अपो वा गच्छ यदि तत्र ते
हितमोषधीषु प्रतितिष्ठा शरीरैः.

હે જીવ ! તારા શરીરનાં બધાં તત્ત્વો સૃષ્ટીનાં મહા તત્ત્વોમાં વીલીન થાવ. તારી આંખો તેજ તત્ત્વ અગ્નીમાં મળી જાવ, તારો પ્રાણ વાયુ તત્ત્વમાં મળે, તારું આકાશ તત્ત્વ અંતરીક્ષમાં વ્યાપક થાવ, તારું સ્થુળ તત્ત્વ પૃથ્વીમાં એકરસ બનો, તારું રસ તત્ત્વ જળમાં એકરસ બનો અને તારું આત્મ તત્ત્વ બીજા લોકમાં પોતાને યોગ્ય શરીર પ્રાપ્ત કરો.
हे जीव! तुम्हारे शरीर के सभी तत्त्व सृष्टि के महा तत्त्वों में विलिन हो जाओ. तुम्हारी आंखें तेज तत्त्व अग्नि में मिल जाय, तुम्हारा प्राण वायु तत्त्व में मिल जाय, तुम्हारा आकाश तत्त्व अंतरीक्ष में व्यापक हो जाय, तुम्हारा स्थूल तत्त्व पृथ्वी में एकरस हो जाय, तुम्हारा रस तत्त्व जल में एकरस हो जाय, और तुम्हारा आत्म तत्त्व अन्य लोक में अपने योग्य शरीर को प्राप्त कर लें.

Oh mortal ! After thy death may all the components of thy body be merged into the five elements of this earth. Thine eyes be absorbed in the sun and thy breath be absorbed into the atmosphere. May the other parts be merged into appropriate elements. And in accordance with the meritorious deeds thou hast performed here, may thy spirit dwell in the appropriate body.

શાંતીમંત્ર

ॐ द्यौ शांतिः अंतरीक्षः शांतिः पृथिवी शांतिः
आपः शांतिः औषधयः शांतिः वनस्पतयः शांतिः विश्वेदेवाः शांतिः ब्रह्म शांतिः सर्व,
ॐ शांतिः शांतिः एव शांतिः सामा शांतिरेधि,
ॐ शातिः शांतिः शांतिः.

Read Full Post »

મોક્ષ પ્રાર્થના
यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वं
यो वै वेदांश्च प्रणहोति तस्मै
तं देवं आत्मबुद्धि प्रकाशं
मुमुक्षुर्वै शरणमहं प्रपद्ये.

The God who creates the ever exapanding Brahman in the begining of each cycle, and who reveals the Vedas, in that Lord the revealer of self-knowledge, verily, do I take refuse , seeking for liberation.

જે પ્રભુ દરેક ચક્રની શરુઆતમાં સતત વીસ્તરતા બ્રહ્મનું સર્જન કરે છે, અને જે વેદોને પ્રગટ કરે છે, એવા આત્મજ્ઞાન પ્રગટાવનાર પ્રભુનું મોક્ષપ્રાપ્તીની આકાંક્ષા સહીત હું ખરેખર શરણ લઉં છું.
जो प्रभु हर चक्र के शूरु में सतत विस्तृत होनेवाले ब्रह्म का सर्जन करता है, और जो वेदों को प्रकट करता है, ऐसे आत्मज्ञान प्रकट करने वाले प्रभु का मैं मोक्ष की प्राप्ति की आकांक्षा सहित शरण ले रहा हूं.

Read Full Post »

ગીતા અધ્યાય ૮ અંગ્રજી

Shri Krishna said Brahman is that which is immutable, and independent of any cause but itself. When we concider Brahman as lodged within the individual being , we call him the Atman. The creative energy of Brahman is that which causes all existences to come into being.

The nature of the relative world is mutability. The nature of the individual man is his consciousness of ego. I alone am God who presides over action, here in this body.

At the hour of death, when a man leaves his body, he must depart with consciousness absorbed in me. Be certain of that. Whatever a man remembers at the last when he is leaving the body, will be realized by him in the hereafter; because that will be what his mind has most constantly dwelt on, during this life.

Therefore you must remember me at all times, and do your duty. If your mind and heart are set upon me constantly, you will come to me. Never doubt this.

Make a habit of practising meditation, and do not let your mind be distracted. In this way you will come finally to the Lord who is the light-giver, the highest of the high.

Now I will tell you briefly about the nature of Him who is called the deathless by those seers who truly understand the Vedas. Devotees enter into Him when the bonds of their desire are broken. To reach this goal, they practise control of the passions.

When a man leaves his body and departs, he must close all the doors of the senses. Let him hold the mind firmly within the shrine of the heart, and fix the life-force between the eyebrows. Then let him take refuge in steady concentration, uttering the sacred syllable OUM (ॐ) and meditating upon me. Such a man reaches the highest goal.When a yogi has meditated unceasingly for many years, with an undistracted mind, I am easy of access to him, because he is always absorbed in me.

Great souls who find me have found the highest perfection. They are no longer reborn into this condition of transience and pain.

All the worlds, and even the heavenly ream of Brahman, are subject to the laws of rebirth. But, for the man who comes to me , there is no returning.

But behind the manifest and the unmanifest, there is another Existence, which is eternal and changeless. This is not dissolved in the general cosmic dissolution. It has been called the unmanifest, the imperishable. To reach It is said to be the greatest of all achievements. It is my highest state of being.

This is the state of enlightenment in Brahman: A man does not fall back from it into delusion. Even at the moment of death he is alive in that enlightenment: Brahman and he are one.

Now I request you all to stand up please for the final funeral prayer.

Read Full Post »

ગીતા અધ્યાય : ૮
हरि ॐ तत्सत्. श्री भगवान उवाच
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते
भूतभावोद् भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः.
(ગુજરાતી કે હીન્દી બેમાંથી એક જ ભાષાંતર વાંચવું-જરુર પ્રમાણે)
નાશરહીત શ્રેષ્ઠ તત્ત્વ બ્રહ્મ છે; અને પ્રાણી માત્રને ઉત્પન્ન કરનાર સૃષ્ટીક્રીયા તે કર્મ કહેવાય છે.
श्री कृष्ण भगवान बोले, जिसका नाश नहीं हो ऐसा परमात्मा तो ब्रह्म है, और अपना स्वरूप अर्थात् जीवात्मा अध्यात्म नाम से कहा जाता है, तथा भूतों के भावों को उत्पन्न करनेवाला होमादि के निमित्त द्रव्यों का त्याग कर्म नाम से कहा गया है. ||३||

अधिभूतं क्षरोभावः पुरुषश्चाधिदैवतम्
अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभूतां वर.

નાશવંત પદાર્થ અધીભુત છે, પુરુષ (ચૈતન્ય- અધીષ્ઠાતા) અધીદેવ છે; તથા હું (વાસુદેવ) જ આ દેહમાં અધીયજ્ઞ છું.
उत्पत्ति और विनाश धर्म वाले सब पदार्थ अधिभूत हैं और हिरण्यमय पुरुष अधिदैव है. ईस शरीर में मैं वासुदेव (भगवान) ही विष्णुरूप से अधियज्ञ हूं. ||४||

अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम्,
यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः.

જે અંતકાળે મારું જ સ્મરણ કરતાં શરીર છોડી જાય છે, તે મારો ( ઇશ્વર) ભાવ પામે છે, એમાં સંશય નથી.
जो पुरुष अंतकाल में मुझे ही स्मरण करता हुआ शरीर को त्याग कर जाता है, वह मेरे साक्षात् स्वरूप को प्राप्त होता है, उसमें कोई भी संशय नहीं है. ||५||

यं यं वाऽपि स्मरन्भावं त्यजयन्ते कलेवरम्
तं तमेवेति कौंतेय सदा तद्भावभावितः.

મનુષ્ય અંતકાળે જે જે પદાર્થને યાદ કરતાં શરીર છોડી જાય છે, તેને જ તે પામે છે; (કેમ કે) હંમેશ તે પદાર્થની ભાવનાવાળો તે હોય છે.
मनुष्य अंतकाल में जिस जिस भी भाव को स्मरण करता हुआ शरीर को त्यागता है, उस उसको ही प्राप्त होता है, क्यों कि सदा जिस भाव का चिंतन करता है, अंतकाल में प्राय: उसीका स्मरण होता है. ||६||

तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युद्ध्य च,
मय्यर्पित मनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्.
માટે સર્વ કાળે તું મારું સ્મરણ કર. મારામાં અર્પણ કરેલાં મન-બુદ્ધીવાળો તું ચોક્કસ મને જ પામીશ.
इसलिए तू सब समय में मेरा स्मरन कर. इस प्रकार मेरेमें अर्पण किए हुए मन-बुद्धि से युक्त हुआ नि:संदेह मेरेको ही प्राप्त होगा. ||७||

अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना,
परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्.

અભ્યાસયોગથી યુક્ત અને બીજે નહી જનારા ચીત્ત વડે ચીંતન કરતાં (મનુષ્ય) પરમ દીવ્ય પુરુષ – પરબ્રહ્મને પામે છે.
परमेश्वर के ध्यान के अभ्यासरूप योग से युक्त अन्य तरफ़ न जानेवाले चित्तसे निरंतर चिंतन करनेवाला मनुष्य परम प्रकाशस्वरूप दिव्य पुरुष को अर्थात् परमेश्वर को ही प्राप्त होता है. ||८||

कविं पुराणमनुशासितारमणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः,
सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपमादित्यवर्णं तमसः परस्तात्.
प्रयाणकाले मनसाऽचलेन भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव,
भ्रुवोर्मध्येप्राणमावेश्य सम्यक् स तं पुरुषमुपैति दिव्यम्.

સર્વજ્ઞ, પુરાણ (અનાદી), સર્વના નીયંતા, અતી સુક્ષ્મ, સર્વના ધારક-પોષક, અચીંત્ય રુપવાળા, સુર્ય સમાન વર્ણવાળા અને (અજ્ઞાનરુપ) અંધકારથી દુર એવા પરમ પુરુષ – પરમેશ્વરનું જે ચીંતન કરે છે તે મરણકાળે ભક્તી તથા યોગબળથી યુક્ત રહી અચળ મન વડે બે ભમ્મરની વચ્ચે પ્રાણને સારી રીતે સ્થાપી પરમ દીવ્ય પુરુષ – પરબ્રહ્મને પામે છે.
जो पुरुष सर्वज्ञ, अनादि, सबके नियंता, सूक्ष्म से भी अति सूक्ष्म, सबको धारण-पोषण करनेवाला, अचिन्त्य स्वरूप, सूर्य के सदृश नित्य चेतन प्रकाशरूप, अविद्या से परे, शुद्ध सच्चिदाघन परमात्मा को स्मरण करता है वह भक्तियुक्त पुरुष अन्त कालमें भी योगबल से भृकुटी के मध्यमें प्राण को अच्छी तरह स्थापन करके निश्चल मन से स्मरण करता हुआ उस दिव्य स्वरूप परम पुरुष परमात्मा को प्राप्त होता है. ||९, १०||

यदक्षरं वेदविदो वदन्ति विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः,
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये.

વેદવેત્તાઓ જેને અક્ષર-અવીનાશી કહે છે, રાગરહીત યતીઓ જેમાં પ્રવેશ કરે છે (અને) જેને ઈચ્છનારા બ્રહ્મચર્ય પાળે છે, તે પદ હું તને ટુંકમાં કહું છું.
वेद के जाननेवाले विद्वान जिस परम पद को ॐकार नाम से जानते हैं और आसक्तिरहित यत्नशील महात्माजन जिसमें प्रवेश करते हैं तथा जिस परम पद को चाहनेवाले ब्रह्मचर्य का आचरण करते हैं उस परम पद को तेरे लिए संक्षेपमें कहूंगा. ||११||

सर्वद्वाराणि संयम्य मनोहृदि निरुध्य च,
मूर्धन्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम्.
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन्,
यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम्.

સર્વ ( ઈન્દ્રીયરુપી) દરવાજા વશ કરી, મનને હૃદયમાં રોકી, પોતાના પ્રાણને મસ્તકે બ્રહ્મરંધ્રમાં સ્થાપી, યોગધારણાનો આશ્રય કરનાર જે કોઈ ૐ એવા એકાક્ષર બ્રહ્મનું સ્મરણ કરતાં દેહ ત્યજી મરણ પામે છે, તે પરમ ગતી પામે છે.
सब इन्द्रियों के द्वारोंको रोककर, मन को हृद्देश में स्थिर करके और अपने प्राण को मस्तक में स्थापन करके, योगधारणा में स्थित हुआ जो पुरुष ॐ ऐसे एकाक्षर रूप ब्रह्म को उच्चारण करता हुआ शरीर को त्याग कर जाता है वह पुरुष परम गति को पाता है. ||१२, १३||

अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः,
तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः.

જે નીરંતર બીજામાં ચીત્ત નહી રાખતાં નીત્ય મારું સ્મરણ કરે છે, તે નીત્યયુક્ત યોગીને હું સુલભ છું.
जो पुरुष मेरेमें अनन्य चित्त से स्थित हुआ, सदा ही मेरेको स्मरण करता है, उस निरंतर मरेमें युक्त हुए योगी के लिए मैं सुलभ हूं. ||१४||

मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम्,
नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः.

પરમ ઉત્કૃષ્ટ સીદ્ધી પામેલા મહાત્માઓ, મને પામી દુઃખના સ્થાનરુપ અને નાશવંત પુનર્જન્મને પામતા નથી.
वह परम सिद्धि को प्राप्त हुए महात्माजन मेरेको प्राप्त होकर दु:ख के स्थानरूप क्षणभंगुर पुनर्जन्म को नहीं प्राप्त होते हैं. ||१५||

आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽजुन,
मामुपेत्य तु कौंतेय पुनर्जन्म न विद्यते.

બ્રહ્મ લોક સુધીના જે સર્વવલોક છે, તે સર્વ લોકને પામવાથી પણ મનુષ્ય ફરી સંસારમાં આવે છે; પરંતુ મને પામી ફરી જન્મ થતો નથી.
ब्रह्मलोक से लेकर सब लोक पुनरावर्ती स्वभाववाले हैं, लेकिन मेरेको प्राप्त होकर उसका पुनर्जन्म नहीं होता है. ||१६||

अव्यक्ताद् व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे,
रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके

બ્રહ્માનો દીવસ આવતાં સર્વ વ્યક્તીઓ અવ્યક્તથી ઉત્પન્ન થાય છે અને રાત્રી આવતાં તે જ અવ્યક્ત નામવાળાં લય પામે છે.
संपूर्ण दृश्य मात्र भूतगण ब्रह्मा के दिन के प्रवेशकाल में अव्यक्तसे उत्पन्न होते हैं और ब्रह्मा की रात्रि के प्रवेशकाल में उस अव्यक्तनामक ब्रह्मा के सूक्ष्म शरीरमें ही लय होते हैं. ||१८||

भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते
रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे.

તે જ આ પ્રાણીઓના સમુહ પ્રગટી બ્રહ્માની રાત્રી આવતાં પરવશ થઈ લય પામે છે અને દીવસ આવતાં ઉત્પન્ન થાય છે.
वही यह भूत समुदाय उत्पन्न हो होकर, प्रकृति के वशमें होकर ब्रह्मा की रात्रि के प्रवेशकालमें लय होता है और दिन के प्रवेशकालमें फ़िर उत्पन्न होता है. ||१९||

परस्तस्मात्तु भावोऽन्य व्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः,
यः सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति.
પરંતુ તે અવ્યક્તથી જુદો બીજો જે સનાતન ભાવ છે તે સર્વ ભુતો નાશ પામવા છતાં નાશ પામતો નથી.
परंतु उस अव्यक्त से दूसरा जो सनातन भाव है, वह सच्चिदानन्दघन पूर्णब्रह्म परमात्मा सब भूतों के नष्ट होनेपर भी नष्ट नहीं होता है. ||२०||

अव्यक्तोऽक्षर ईत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम्,
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम्.

એ અવ્યક્ત ‘અક્ષર’ એમ કહેવાય છે; અને તેને શ્રુતીઓ પરમ ગતી કહે છે; જેને પામી જ્ઞાનીઓ સંસારમાં પાછા ફરતા નથી, તે મારું પરમ ધામ છે.
वह अव्यक्त “अक्षर” ऐसे कहा गया है, उस ही अक्षर नामक अव्यक्त भाव को परम गति कहते हैं, तथा उसे पाकर मनुष्य पीछे नहीं आते हैं, वह मेरा परम धाम है.

एषा ब्राह्मी स्थिति पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति,
स्थित्वास्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति.

બ્રહ્મને પ્રાપ્ત થયેલાની સ્થીતી આવી છે. તે પામ્યા પછી મનુષ્ય મોહને વશ થતો નથી, અંતકાળે પણ આ સ્થીતીમાં રહીને તે શાંત બ્રહ્મ પદને પામે છે.
ब्रह्म को प्राप्त हुए की स्थिति ऐसी होती है. उसको पाकर मनुष्य मोह के वश नहीं होता है, और अंत समय में भी ईसी स्थिति में रह कर शांत ब्रह्मपद को प्राप्त होता है.

Read Full Post »

At the Chaple or Cemetry- 2nd Service
હરી ૐ તત્ સત્.
Friends and relatives of ________
As it has been mentioned at the Chapel / Our Bharat Bhavan / that Atman continues its journey through many lives until it reaches to Brahman- the ultimate truth. Death is a stop-over of this journey.

Bhagawan Shri Krishna explained how to live our life and how it should be at the time of death. Whatever we have collected during our life becomes the extract of life at the time of death, and that becomes the seed of next life. Therefore Bhagwan reminds us to remember him at all the time and do our duties. But rememberance of God only happens at the time of death if God was remembered during our life.

We have to realize the truth that we are not this physical body, but the soul-Atman, residing and then leaving the body. The physical body is mortal and will be merged into physical elements but the spirit is immortal and will remain for ever.

Bhagwan Shri Krishna has mentioned this in chapter 8 of Bhagvad Geeta. I will read few Shlokas from this chapter and would like you all join in this prayer by becoming meditative, but before that few words in Gujarati.

આ સમગ્ર વીશ્વના જડ-ચેતન બધા જ પદાર્થોના સંચાર પાછળ એક જ ચૈતન્ય શક્તી રહેલી છે જેને આપણે ભગવાન કહીએ છીએ. આગળ ચેપલમાં / આપણા ભારત ભવનમાં / આપણે જોયું કે એ ચૈતન્ય મહાસાગરમાં ઉદ્ભવેલ મોજું તે આત્મા.
આત્મા આ હકીકતનો સાક્ષાત્કાર જ્યાં સુધી ન કરી શકે ત્યાં સુધી તે એક જન્મથી બીજો જન્મ એમ યાત્રા કરતો રહે છે.
મૃત્યુની ક્ષણ એ એક મહત્વની ક્ષણ છે, કેમ કે એ ક્ષણ આગળની જીવનયાત્રાનું બીજ બને છે. અંતીમ ક્ષણમાં બધું સંગ્રહ થઈ જાય છે અને એની મદદથી આગળની યાત્રા થાય છે. એટલે છેવટનો, મૃત્યુ સમયનો ભાવ બહુ કીંમતી છે.
આ સ્થુળ દેહ તે આપણે નથી, પરંતું એમાં વસી રહેલ ચૈતન્ય આત્મા તે આપણે છીએ. પંચમહાભુતનો બનેલ દેહ છેવટે પંચમહાભુતોમાં ભળી જાય છે અને નષ્ટ ન થનાર ઈશ્વર તત્ત્વ શેષ રહે છે.
આ છેવટનો ભાવ સંભાળવો હોય તો આખા જીવનને સંભાળવું પડશે, કેમ કે અંત એ બીજું કશું નથી પણ આખા જીવનનો નીચોડ છે. અને બીજા જીવનને જો સંભાળવું હોય તો આ મૃત્યુની ક્ષણને સંભાળવી પડશે.
ભગવાન શ્રી કૃષ્ણે આ વીગતો ગીતાના ૮મા અધ્યાયમાં કહી છે, જેનો પાઠ આપણે કરીએ છીએ . તો આપ સહુને ધ્યાનસ્થ બની ગતાત્માની યાત્રા સુગમ બને એવી આ પ્રાર્થનામાં જોડાવા નમ્ર વીનંતી.
भगवान कहते हैं, जिसका अस्तित्व नहीं है वह सत्य हो नहीं सकता, और जिसका अस्तित्व है वह कभी नष्ट हो नहीं सकता. ब्रह्म की सर्जन शक्ति समग्र अस्तित्व का निर्माण करती है, और सभीमें एक ही चैतन्य शक्ति बस रही है, जिसे हम भगवान कहते हैं. जब तक आत्मा इस ब्रह्म-अंतिम सत्य का साक्षात्कार नहीं कर सकती है तब तक वह एक जन्म से दूसरा जन्म धारण करती रहती है. मृत्यु इस यात्रा का एक ठहराव है.
भगवान श्री कृष्ण ने इस जीवन जीनेकी कला दिखाई है, और मृत्यु का किस तरह स्वागत करना वह भी बताया है. मृत्यु का क्षण बहुत ही महत्वपूर्ण क्षण है, क्यों कि वह आगेकी जीवनयात्रा का बीज होता है. अंतिम क्षण में सब इकठ्ठा हो जाता है और उसके जरिये आगेकी यात्रा होती है. इसलिए अंतिम समय का भाव बहुत ही कीमत का है, जैसे कि यह स्थूल शरीर हम नहीं हैं, लेकिन इसमें बस रही चैतन्य आत्मा हम हैं. पंच महाभूतों की बनी हुई देह अंतमें पंच महाभूतों में विलिन हो जाती है, और नष्ट नहीं होने वाला ईश्वर तत्व शेष रह जाता है.
यदि इस अंतिम भाव को संभालना हो, तब सारे जीवन को संभालना होगा, क्यों कि अंत और कुछ नहीं है, लेकिन सारे जीवन का सार-निचोड है. और दूसरे जीवन को संभालनेके लीए इस मृत्यु की क्षण को संभालना होगा.
भगवान श्री कृष्ण ने यह सब गीता के आठवें अध्याय में बताया है. हम इसे प्रार्थना के स्वरूप में पढते हैं. आप सब ध्यानस्थ होकर ईसमें संमिलित हों ऐसा नम्र निवेदन है.

Read Full Post »

Older Posts »